Knieklachten: oorzaken en behandeling

Wat zijn knieklachten?

Knieklachten is een verzamelnaam voor pijn, stijfheid, zwelling of minder vertrouwen in je knie. Het kan gaan om pijn rond de knieschijf bij traplopen, een gevoelige pees bij springen, een verdraaiing bij het voetballen of een stijve knie op latere leeftijd. Knieklachten komen veel voor, bij sporters en bij mensen die weinig sporten.

Het goede nieuws: je knie is sterk en past zich aan belasting aan. Pijn betekent meestal dat je knie gevoelig is, niet dat hij kapot is. Bij de meeste knieklachten helpt het om in beweging te blijven en de belasting slim op te bouwen.

We delen knieklachten grofweg in naar hoe ze ontstaan: geleidelijk, door belasting die een tijd meer was dan je knie aankon, of plotseling, door een letsel. Die indeling bepaalt grotendeels de aanpak en hoe lang herstel duurt.

Soorten knieklachten

Knieklachten is geen enkele aandoening maar een verzamelnaam voor verschillende klachten. Kies hieronder jouw situatie voor meer specifieke informatie.

Patellofemorale pijn (PFPS)

Pijn rond of achter de knieschijf bij traplopen, squatten, rennen of lang zitten. De hoeveelheid kraakbeen zegt weinig over de pijn. Kracht van knie en heup opbouwen werkt meestal goed.

Patellapeesklachten (jumper's knee)

Pijn net onder de knieschijf, vooral bij springen, landen en sprinten. Een gevoelige pees heeft geen rust nodig, maar belasting die je stap voor stap en goed gedoseerd opbouwt.

Knieartrose

De meest voorkomende knieklacht boven de 50. Wat op een foto te zien is, zegt weinig over je pijn. Bewegen en krachttraining zijn de basis, en squatten of hardlopen mag gewoon.

Meniscusletsel

Een scheurtje in een van de kraakbeenkussentjes tussen dij- en scheenbeen, na een draaibeweging of geleidelijk. Vaak goed te trainen; opereren is pas een optie als oefenen onvoldoende helpt.

Voorste kruisbandletsel

Ontstaat meestal bij draaien, kappen of landen, vaak met een knap en snelle zwelling. Met of zonder operatie volgt een revalidatie van maanden, waarbij criteria tellen en niet de kalender.

Pijn aan de buitenkant (ITB-syndroom)

Pijn aan de buitenkant van de knie, vaak bij hardlopers na een flinke toename in kilometers. Tijdelijk de loopbelasting aanpassen en heup- en beenkracht opbouwen helpt meestal.

Oorzaken van knieklachten

Bij veel knieklachten is er geen duidelijk moment en geen één aanwijsbare oorzaak. Meestal is het een combinatie: je knie kreeg een tijd meer te verwerken dan hij gewend was, en dingen als slaap, stress en eerdere klachten tellen mee. Bij een deel van de klachten is er wel een duidelijk letsel, zoals een verdraaiing bij het sporten. Wat op een scan te zien is, zegt lang niet altijd iets over je pijn: wat je vaak ziet, is niet altijd wat de klacht veroorzaakt.

Geleidelijk ontstaan

In korte tijd veel meer gaan doen: meer kilometers, meer sprongen of een nieuw schema
Na een rustige periode in één keer weer vol trainen
Veel traplopen, diep buigen of lang zitten terwijl je knie al gevoelig is
Minder kracht in bovenbeen en heup; dit kan meespelen, maar is ook vaak een gevolg van de klacht
Normale veranderingen in het gewricht na je vijftigste, die even gewoon zijn als grijs haar

Door een letsel

Draaien, kappen of afremmen terwijl je voet vast op de grond staat
Landen op één been na een sprong
Een klap of trap tegen de knie, bijvoorbeeld bij voetbal
Een val of verdraaiing in het dagelijks leven, zoals een trede missen

Risicofactoren

Persoonlijk

Eerder knieletsel, zoals een kruisband- of meniscusletsel
Leeftijd boven de 50, erfelijke aanleg en fors overgewicht (bij artrose)
Vrouwen krijgen vaker een kruisbandletsel

Sport en belasting

Sporten met veel draaien, springen en landen, zoals voetbal, volleybal en basketbal
Grote sprongen in trainingsvolume of intensiteit
Weinig variatie in hoe je beweegt en traint

Psychosociaal

Angst om te bewegen of je knie te belasten
Stress en somberheid
Veel piekeren over de pijn of het ergste verwachten

Symptomen van knieklachten

Knieklachten kunnen zich op verschillende manieren laten merken. Herken jij een of meer van deze symptomen?

Pijn rond of achter de knieschijf: bij traplopen, squatten, opstaan uit een lage stoel of na lang zitten
Pijn net onder de knieschijf: bij springen, landen en sprinten, vaak aan het begin van een training
Zwelling of vocht: direct na een verdraaiing, of geleidelijk na een periode van meer belasting
Stijfheid: vooral ’s ochtends of na stilzitten; bij artrose soms langer dan een half uur
Op slot schieten of haperen: je knie blijft hangen of je kunt hem niet helemaal strekken, wat kan passen bij meniscusletsel
Wegzakken: het gevoel dat je knie het begeeft bij draaien of traplopen, vaak na een kruisbandletsel

Kraken zegt op zichzelf weinig. Het telt pas mee als het samengaat met pijn of zwelling. Zwelling direct na een letsel, een knie die op slot schiet of niet kunnen steunen: bekijk hieronder de rode vlaggen.

Wanneer naar een fysiotherapeut?

Fysiotherapie is verstandig als je een of meer van de volgende situaties herkent:

Je klacht houdt langer dan een paar weken aan zonder verbetering
De pijn beperkt je werk, sport of dagelijks leven, zoals traplopen of fietsen
Je hebt je knie verdraaid bij het sporten en je vertrouwt hem niet meer
Dezelfde klacht komt steeds terug als je je training opbouwt
Je gaat een knieoperatie in of komt er net uit
Je wilt na een blessure veilig terug naar je sport

Je hebt geen verwijzing van de huisarts nodig om naar de fysiotherapeut te gaan.

Rode vlaggen: raadpleeg direct een arts

Je kunt na een val, klap of verdraaiing niet op je been steunen, of de knie staat zichtbaar anders
Je knie zwelt binnen enkele uren na een verdraaiing flink op
Je knie schiet op slot en je kunt hem niet meer volledig strekken
Je knie is warm, rood en dik, met koorts of zonder duidelijke aanleiding
Een doof gevoel of krachtverlies in je onderbeen of voet na een letsel
Nachtpijn die niet verandert, onverklaard gewichtsverlies of kanker in je voorgeschiedenis

Ga bij deze signalen naar de huisarts of de huisartsenpost, of bel 112 bij spoed. Ze kunnen wijzen op een breuk, een infectie of een ander probleem dat eerst door een arts bekeken moet worden.

Wat kun je zelf doen bij knieklachten?

Bij de meeste knieklachten kun je zelf veel doen. De kern: blijf bewegen en pas aan in plaats van te stoppen. Rust voelt logisch, maar je knie wordt er niet sterker van.

Pas aan, stop niet: doe tijdelijk minder van wat het meest prikkelt, zoals springen, diep squatten of lange duurlopen, en houd de rest van je training aan
Gebruik de 24-uursregel: wat ongemak tijdens het oefenen mag; is je knie binnen 24 uur terug op je eigen, bekende niveau, dan zit je goed
Train je bovenbeen en heup: glute bridge, step-up, leg extension en Spanish squat zijn goede startpunten; is diep buigen nog gevoelig, begin dan met heupgerichte oefeningen
Fiets op de hometrainer: een rustige manier om je knie te laten bewegen; een iets hoger zadel vraagt minder buiging
Bouw rustig op: verhoog per keer één ding, zoals afstand, gewicht of het aantal sprongen, en kijk hoe je knie de dag erna reageert
Kijk naar de trend: een slechte dag hoort erbij; kijk of het over een paar weken de goede kant op gaat

Beloop en herstel van knieklachten

Wat kun je verwachten? Bij de meeste knieklachten is het vooruitzicht goed, ook als herstel even duurt.

Actief blijven en de belasting slim opbouwen is de basis van herstel. Lang rusten maakt je knie en bovenbeen juist minder belastbaar. Angst om te bewegen, veel piekeren en weinig vertrouwen in je knie kunnen herstel vertragen, dus daar werken we ook aan.

Herstel gaat zelden in een rechte lijn. Een terugval na een drukke week is normaal en betekent niet dat je opnieuw begint. Na een letsel bepalen criteria, zoals je kracht en sprongen vergeleken met je andere been, wanneer je een stap verder gaat.

In het kort

Geleidelijk ontstane klachten nemen meestal in weken tot maanden af als je de belasting aanpast en opbouwt
Een gevoelige pees vraagt vaak enkele maanden opbouw, van vasthouden naar zwaar en langzaam naar springen
Terug naar draaiende sport na een kruisbandletsel duurt meestal 9 tot 12 maanden

Behandeling van knieklachten

Niet alle behandelingen zijn gelijk. Onderzoek geeft een redelijk duidelijk beeld van wat op de lange termijn helpt en wat vooral even prettig voelt.

Bewezen effectief

Oefentherapie die knie- en heupkracht combineert
Zware, langzame krachttraining bij peesklachten
Bewegen en krachttraining bij knieartrose
Uitleg over pijn, belasting en wat je zelf kunt doen
Revalidatie na kruisbandletsel op basis van criteria, waar mogelijk al vóór een operatie
Stapsgewijs terug naar hardlopen, springen en draaien

Beperkt langetermijneffect

Rust en de knie ontzien (werkt averechts)
Een kniebrace ter bescherming of na een kruisbandoperatie
Medical taping
Massage of dry needling als enige behandeling
Frictiemassage en ultrageluid
Injecties bij peesklachten als enige behandeling

De aanpak van Science for Rehab

Bij Science for Rehab starten we met uitleg en een meting van allebei je benen, zodat we weten waar je staat en waar je naartoe werkt. Samen stellen we doelen op, zoals weer voetballen, pijnvrij traplopen of je eerste 5 kilometer. Daarna bouwen we je kracht en belastbaarheid stap voor stap op. Je leert zelf doseren, zodat je niet afhankelijk bent van de fysiotherapeut. We werken in onze praktijken in Eindhoven en Tilburg.

Direct starten

Plan je afspraak

Maak vandaag een afspraak bij Science for Rehab Fysiotherapie, je hebt geen verwijzing nodig.

Maak een afspraak

Liever eerst even overleggen? 040 304 1683

Veelgestelde vragen

: Even wat minder doen mag, maar lang rusten helpt meestal niet. Je knie, pezen en bovenbeen hebben belasting nodig om sterker te worden. Pas aan wat het meest prikkelt en blijf de rest gewoon doen.
: Meestal wel. Squatten maakt je knie niet kapot, ook niet zwaar. Is diep buigen nu gevoelig, zak dan minder diep of kies tijdelijk een heupgerichte oefening. Is je knie binnen 24 uur terug op je eigen niveau, dan kun je rustig opbouwen.
: Bij de meeste geleidelijk ontstane knieklachten is dat niet nodig. Na een flinke val of verdraaiing kan een röntgenfoto nodig zijn om een breuk uit te sluiten. Een MRI is zinvol bij een knie die blijft opzwellen of op slot schiet, of als een operatie wordt overwogen. Afwijkingen op een scan zie je ook vaak bij mensen zonder pijn.
: Nee. Of een operatie zinvol is, hangt af van je leeftijd, je sport, bijkomend letsel en hoe je knie reageert op training. Veel mensen met een meniscusscheur knappen op met oefentherapie. Kies je wel voor een operatie, begin dan vooraf al met trainen: hoe fitter je erin gaat, hoe beter je eruit komt.
: Nee. In onderzoek krijgen hardlopers niet vaker knieartrose dan mensen die niet hardlopen, eerder minder vaak. Ook met artrose mag je blijven lopen, zolang je rustig opbouwt. Pijn bij hardlopen komt vaker door een snelle toename in kilometers dan door het lopen zelf.
: Ga naar de huisarts (of bel 112) bij rode vlaggen: niet kunnen steunen na een val of verdraaiing, snelle flinke zwelling, een knie die op slot schiet, een warme rode knie met koorts of een doof gevoel in je onderbeen. Voor de meeste knieklachten kun je direct naar de fysiotherapeut, geen verwijzing nodig.
: Dat hangt af van de klacht. Geleidelijk ontstane klachten nemen meestal in weken tot maanden af. Een gevoelige pees vraagt vaak enkele maanden opbouw. Na een kruisbandletsel duurt terugkeer naar draaiende sport meestal 9 tot 12 maanden. Criteria, zoals kracht en springen, bepalen het tempo, niet de kalender.

Knieklachten